Πώς να συζητάμε σαν άνθρωποι.



Πόσες φορές σας έχει τύχει να τελειώνει μια συζήτηση με την φράση: «εντάξει, εγώ έχω την δική μου άποψη κι εσύ την δική σου. Γιατί να το συζητήσουμε παραπάνω;» και πόσες λέγοντας: «Τελικά έμαθα κάτι σήμερα, ακόμα κι αν δεν συμφώνησα εντελώς.»; Αυτή είναι η διαφορά του κακού και του καλού διαλόγου. Βρισκόμαστε στην εποχή του σχετικισμού, όπου η αντικειμενική αλήθεια είναι όρος πολύ «συντηρητικός» γι’ αυτό καθένας υπερασπίζεται με περηφάνια την δική του υποκειμενική αλήθεια. Αν η αλήθεια ήταν μια και μοναδική, τι θα νόημα θα είχε να συζητάμε; Όμως ενώ σήμερα χρειάζεται ο διάλογος περισσότερο από ποτέ, λίγοι μπορούν να συζητήσουν έχοντας καταλάβει ο ένας την θέση του άλλου γιατί ο διάλογος γίνεται ένα πεδίο μάχης. Κανείς δεν θέλει να χάσει την άποψή του κι έτσι αντί να ανοίγει το μυαλό μας σε νέες ιδέες, φανατιζόμαστε.


1. Πες το σύντομα. Δεν θέλω να σε αγχώσω αλλά πρέπει να βιαστείς! Εκτός του ότι ο συνομιλητής σου χάνει το ενδιαφέρον του, δεν έχεις κανένα δικαίωμα να μονοπωλείς την συζήτηση. Σύμπτυξε τα επιχειρήματά σου στις απολύτως απαραίτητες λέξεις. Θέλει λίγο εξάσκηση αυτό, πράγματι, όμως έτσι γίνεσαι πιο πειστικός γιατί αν μπορείς να το πεις απλά, δείχνει ότι το κατέχεις.


2. Μην διακόπτεις. Αφενός γίνεσαι αγενής και αντιπαθητικός, αφετέρου δεν ακούς, άρα πώς είσαι σίγουρος ότι κατάλαβες σωστά για να απαντήσεις κιόλας; Μας αρέσει πιο πολύ να μιλάμε αλλά μαθαίνουμε πιο πολλά όταν ακούμε. Εξάλλου για να απορρίψεις ένα επιχείρημα πρέπει να εντοπίσεις τα αδύνατα σημεία του και να το αναιρέσεις με τα ίδια του τα όπλα. Μπορεί ο συνομιλητής σου να μην έχει εξασκήσει το παραπάνω τιπ ακόμα και να χρειάζεται χώρο σε λογικά πλαίσια για να αναπτύξει την σκέψη του. Μην ντραπείς να διαμαρτυρηθείς, αν σε διακόψουν.


3. Μην λειτουργείς σαν το Google. Όπως όταν αναζητήσεις στο Google «ελληνική μουσική όχι λαϊκά» σου βγάζει μόνο λαϊκά, έτσι και στην συζήτηση, προσπαθώντας βιαστικά να κατηγοριοποιήσουμε τον συνομιλητή μας, «πιανόμαστε» από κάποιες λέξεις-κλειδιά που συνειρμικά μας οδηγούν σε λάθος συμπεράσματα. Για παράδειγμα, αν κάποιος μιλάει για την κοινωνική θέση της γυναίκας, δεν θα σκεφτείτε αμέσως ότι είναι υπέρ του φεμινισμού; Για πιο σωστό συμπέρασμα πρέπει να έχεις στον νου σου το πλαίσιο του διαλόγου και το ότι ο συνομιλητής ΔΕΝ εννοεί πάντα αυτό που νομίζεις. Εποχή σχετικισμού = καθένας νοηματοδοτεί αλλιώς κάθε έννοια. –Η αλήθεια είναι ότι πολλοί ακριβώς λόγω των κοινωνικών κατηγοριών, τείνουν να έχουν ολόιδιες απόψεις, αλλά αυτό θα το αναλύσουμε σε άλλο άρθρο-.


4. Επαναπροσδιορισμός των όρων. Πριν ξεκινήσει ο βομβαρδισμός επιχειρημάτων, σιγουρέψου ότι εννοείτε το ίδιο πράγμα για την ίδια λέξη. Π.χ. σε μια συζήτηση για την δικαιοσύνη, ζήτα στον συνομιλητή σου να σου κάνει έναν μικρό ορισμό. Μπορεί να μιλάτε για το αν η δικαιοσύνη είναι εφαρμόσιμη και εσύ να ονομάζεις δίκαιο τον νόμο που επιβάλλει ο δυνατός ενώ ο άλλος το θείο δίκιο αλλά να μην το έχετε καταλάβει (ξέρω γω;!). Κερδίζετε και οι δύο χρόνο.


5. Παρατήρησε πόσες φορές λες «ΕΓΩ». Μπορεί να σου βγαίνει φυσικά αλλά ο συνομιλητής σου πιθανόν να σε θεωρήσει εγωκεντρικό και απόλυτο.


6. Σωκρατική μέθοδος. Όταν απέναντί σου έχεις έναν συνομιλητή που δεν καταλαβαίνει ότι αντιφάσκει, ξεκίνα τον πόλεμο των ερωτήσεων αντί να προσπαθείς μάταια να αναπτύξεις επιχείρημα και να ενταθεί το κλίμα. Κάνε τον συνομιλητή σου να καταλάβει μόνος του το λάθος του. Να περιμένεις πάντως ότι μπορεί να αποδειχτείς εσύ λάθος.


7. Δικαιολόγησε μια λάθος άποψη. Η συμβουλή αυτή θα χρησιμεύσει στο να κρατήσεις την ψυχραιμία σου σε δύσκολες κουβέντες. Όλοι ανθρωπάκια είμαστε και έχουμε το δικαίωμα να υιοθετούμε λάθος απόψεις. Κι εσύ μπορεί να εντοπίσεις τις δικές σου 10 χρόνια μετά. Κάθε άτομο δεν είναι μόνο το παρόν του. Είναι κυρίως το παρελθόν του και οι περισσότερες απόψεις του αποτελούν ψυχολογικές άμυνες συχνά χωρίς καν συνειδητή βούληση. Κάποιοι άνθρωποι θα εκτιμήσουν την κατανόηση που έδειξες και ίσως βρουν πιο ενδιαφέροντα τα λόγια ενός ήρεμου παρά ενός οξύθυμου. Γενικά με τα νεύρα ΔΕΝ πείθεις.


8. Μην θεωρείς ό,τι διάβασες στο βιβλίο ή το ίντερνετ αξιόπιστο. (εμ, εκτός από αυτό το άρθρο). Πολλοί επιμένουν σε στοιχεία βιβλίων και άρθρων, ξεχνώντας ότι και αυτά απόψεις είναι. Ακόμα και τα επιστημονικά βιβλία αναιρούν το ένα το άλλο. Εντάξει, δεν λέω να γίνουμε εντελώς μηδενιστές, αλλά εκεί το πάω. Φύγε Νίτσε…


9. Αυτογνωσία. Αυτό για homework. Οι απόψεις σου είναι αποτελέσματα πίστης ή λογικής; Μετά από αυτήν την ερώτηση θα ακούς προσεκτικότερα τους συνομιλητές σου γιατί απάντηση μόνος σου δεν θα βρεις.


10. Ο διάλογος δεν είναι πόλεμος. Νικήτριες μπορούν να βγουν και οι δύο πλευρές με ειρήνη.


Όπως λέει ένας Γάλλος ποιητής, του οποίου το όνομα μου διαφεύγει αλλά δεν έχει καμία σημασία αυτό: το στόμα έφαγε τα αυτιά. Λες να το είπα εγώ και να το ξέχασα;


Αναστασία Τσαντάκη

Διαβάστε επίσης: 

Εγγραφείτε στο Newsletter

  • White Facebook Icon

Στήριξε την προσπάθεια μας. 

© 2019 InDepth. Powered by Dynamicon.